Terenoznawstwo

WYZNACZANIE KIERUNKU PÓŁNOCNEGO ZA POMOCĄ

PRZEDMIOTÓW TERENOWYCH

	Mrowisko jest bardziej spadziste do północy, a rozłożyste od południa (większa powierzchnia nagrzewania).
	Pień ściętego drzewa (słoje roczne zaciskają się ku północy).
	Mech porasta północną stronę kamieni i drzew. Kora pni a niekiedy i konarów jest od strony północy pokryta porostami i mchem. Północne zbocza pagórków i wydm w lesie są zwykle obficiej porośnięte mchem, niż zbocza południowe.
	Drzewo rosnące samotnie ma silniej rozwinięte gałęzie od strony południowej. Kierunek północny można określić ogólnie według wyglądu drzew. Korona drzewa jest od strony południowej lepiej rozwinięta i bogatsza.
	W noc pogodną określamy kierunek północy według Gwiazdy Polarnej. Gwiazdę tę, a za razem kierunek bieguna północnego, łatwo jest odszukać za pomocą gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy (Dużego Wozu). W tym celu przedłużamy prostą, przechodzącą przez dwie ostatnie gwiazdy czworoboku Dużego Wozu w stronę drogi mlecznej. W tym kierunku w odległości pięć razy większej, niż odległość między wymienionymi gwiazdami Dużego Wozu znajduje się Gwiazda Polarna.
	Cień kija wbitego pionowo w ziemię wskazuje: - o godz. 6:00 - zachód - o godz. 9:00 - północny-zachód - o godz. 12:00 - północ - o godz. 15:00 - północny-wschód - o godz. 18:00 - wschód Zamiast kija możemy użyć własnego ciała, tak jak na rysunku obok. Ale sytuacja przedstawiona na rysunku będzie poprawna tylko o godz. 12:00. N - północ, S - południe E - wschód, W - zachód
	Zegarek ustawić małą wskazówką ku słońcu. Linia dzieląca kąt pomiędzy małą wskazówką, a cyfrą 12 na połowę wskazuje północ. Posługując się zegarkiem przy określaniu kierunków świata należy: - od wschodu słońca do południa dzielić kąt w lewo od liczby 12 do wskazówki zegarka - od południa do zachodu słońca dzielić kąt prawo od liczby 12 Kierunek północno- południowy możemy określić dokładnie tylko wtedy, gdy zegarek idzie według czasu miejscowego.

---

Ognisko to bardzo waży element harcerskiego życia. Daje nam ciepło, światło, pomaga w przygotowywaniu posiłków lecz jest także ważnym symbolem. Dlatego przed rozpaleniem ogniska warto się zastanowić jak powinno ono wyglądać. Ale na początek skąd wziąć ogień?

Sposoby pozyskania ognia

Jest wiele sposobów pozyskiwania ognia. Ten najprostszy i najbardziej prymitywny to pocieranie miękkiego drewna o twarde. Miej prymitywnym jest wykonanie łuku, jednak ten sposób jest równie trudny co powyższy. Dużo prościej i bardziej nowocześnie jest używać niżej wymienionych przyrządów:

• zapałki: to takie małe kawałki drewienka z siarką na końcu, najczęściej sprzedawanie w małym, kartonowym pudełku z draską. Największą ich wadą jest to, że zamoknięte nie spełniają funkcji. Kiedy zamokną można je wysuszyć lecz nie jest to takie proste. Dlatego radzimy umieścić zapałki w małym plastikowym pojemniczku (np. po tic-takach lub kliszy fotograficznej)
• zapałki sztormowe – zapałki z większą ilością siarki, pokryte dodatkowo warstwą wosku (je także polecamy umieszczać w szczelnym pojemniku)
• zapalniczki benzynowe i gazowe - dobry sposób na rozpalenie ognia w każdych warunkach. Odpada przy ogniskach obrzędowych
• krzesiwo magnezowe – odporne na wodę, lecz musimy mieć bardzo suchą rozpałkę w innym wypadku się nie uda. Minusem jest także cena (około 25 zł)
• soczewka - ma bardzo długą żywotność, ale nie można jej używać w nocy i podczas pochmurnego dnia. Jednak warto ją posiadać.

Wybór miejsca na ognisko

Ogień to nie zabawka! Warto o tym pamiętać przygotowując miejsce na ognisko. Powinno być ono osłonięte od wiatru oraz jak najdalej lasu. W bezpiecznej odległości od wszelkich materiałów, które mogą się zapalić. Warto otoczyć je kamieniami (nie mogą być mokre, np. z rzeki bo popękają co jest nie bezpieczne.

Jakim drewnem najlepiej palić

• Sosna, świerk, jodła – palą się szybko, dają jasny płomień. Łatwo znaleźć je w lesie, świetnie nadają się na ognisko
• Dąb, buk, grab, jesion – te drzewa mają bardzo zwartą strukturę, palą się długo, równomiernie, dają dużo ciepła, lecz niewielki płomień. Nadają się do gotowania i ognisk, które mają palić się długo.
• Brzoza – pali się bardzo dobrze, wysuszona kora daje bardzo wysoką temperaturę.

Co na podpałkę?

Na podpałkę najlepiej nadają się: kora brzozowa, igliwie sosnowe, bardo suche liście, drobne patyczki, hubka, mech.

Rodzaje ognisk

	Studnia Zapewnia dużo światła i ciepła przy stosunkowo niewielkim zużyciu opału, może służyć do gotowania, sygnalizowania.
	Pagoda Podobne do ogniska Studnia, jednak ułożone jest z pełnych warstw drewna, pali się powoli, daje sporo ciepła.
	Ognisko gwiazda Ognisko pali się w środku gwiazdy. Daje mało ciepła i światła, lecz jest idealne gdy mamy mało opału. W miarę spalania się ramion gwiazdy przysuwamy je bliżej środka.
	Ognisko syberyjskie Ognisko dzięki któremu możemy skierować ciepło w konkretnym kierunku, daje go dużo i nie wymaga dużej ilości opału.
	Ogień wędrowca Płonie pomiędzy dwoma potężnymi kłodami, na kłodach można ułożyć garnek, ognisko to wymaga ciągłego pilnowania.
	Stożek (wigwam) Daje bardzo dużo ciepła i światła, nadaje się do gotowania, choć zużywa dużo opału. Ustawiamy je opierając o siebie kołki różnej grubości (od najcieńszych do najgrubszych) w środku umieszczamy podpałkę. Pamiętać należy o pozostawieniu wejścia, która umożliwi podpalenie ogniska i zapewni przepływ powietrza.
	Watra Stos ogniskowy podobny do stożka, z tym że całość opiera się na wbitym w środek kiju. Niektórzy uważają, że watra nie jest osobnym stosem ogniskowym, lecz każdym ogniskiem służącym celom obrzędowym. Sama nazwa wywodzi się z języka rumuńskiego, gdzie rozpalenie tego ogniska jest jedną z trzech części kultu czczenia zmarłych.